نمىگيرند ووضعي اين چنين دارند مانند چهار پايان چرنده ويا سنگهاى سخت ونفوذ ناپذير مىباشند ووجه مشابهت اينها با چهار پايان اين است كه چون اين گونه مردم در جهل وغفلت با حيوانات يكسانند ، ودر شهوت وغضب مانند چهار پايان چرنده پاى بند عقل نيستند ، واز آن بهره نمىگيرند ، بدانها تشبيه شده‌اند ، وبه سبب سخت دلى وتأثير ناپذيرى ونترسيدن از ياد وآيات خدا به سنگهاى سخت همانند شده‌اند ، چنان كه خداوند متعال فرموده است « ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً « 4 » » . ( 21108 - 21104 ) فرموده است : قد انجابت السّرائر لأهل البصائر . اين گفتار اشاره است به اين كه آنچه پس از آن حضرت به وسيله سلاطين بنى اميّه واقع خواهد شد وستم فراگير آنها ، بر نفس قدسي أو وكساني كه داراى فراست وتجربه وسلامت درك وانديشه‌اند مكشوف وآشكار است ، وشايد هم مراد از سرائر ، اسرار شريعت باشد كه در نزد أهل آن پيدا وروشن است . ( 21113 - 21109 ) فرموده است : ووضحت محجّة الحقّ لخابطها . مراد وضوح شريعت ونمايان بودن راه خداست ، فايده جمله پيش ، توجّه دادن مردم به انديشيدن در عواقب أمور است ، وفايده جمله أخير كشانيدن آنها به پيروى از احكام دين وسلوك در جادّه حقّ است ، زيرا پس از وضوح دين وروشن بودن راه حقّ براي گمراهان وآنانى كه در وادى جهل وناداني سرگردانند عذرى باقي نيست . ( 21118 - 21114 ) فرموده است : وأسفرت السّاعة عن وجهها . يعنى رستاخيز چهره خود را نمايان ساخته است ، وچون نخستين چيزى كه از انسان وغيره ديده مىشود چهره اوست ، فتنه‌ها وآشوبهايى را كه رو آورده ، به چهره قيامت تعبير فرموده است .

--> ( 4 ) سوره بقره ( 2 ) آية ( 74 ) يعنى : پس با اين همه سخت دل گشتيد ، ودلهاتان چون سنگ يا سخت‌تر از آن شد .